طراحی روفگاردن یا همان طراحی باغ بام یکی از تخصصیترین زیرشاخههای لنداسکیپ است که بهدلیل شرایط ویژه ساختاری بام، تفاوتهای زیادی با طراحی محوطه ویلا یا باغ دارد. این تفاوتها در عملکرد و زیبایی شناسی و اکولوژِی محدود نمی شود ،ملاحظات فنی ساختمان، تغییر اقلیم و مسائل مختلف فنی، اجرایی و ادارای اهمیت است.
طراحی روفگاردن چیست و چرا با محوطهسازی تفاوت دارد؟
در طراحی فضای سبز محوطه (مثل طراحی باغ، ویلا، یا حیاط)، گیاهان مستقیماً در خاک طبیعی کاشته میشوند. اما در طراحی روفگاردن، همهچیز روی یک بام سازهای اجرا میشود که:
محدودیت وزن دارد،
به سیستم زهکشی روف گاردن دقیق نیاز دارد،
باید عایقبندی و ایزولاسیون بام آن بهطور کامل حفظ شود.
بنابراین، بدون شناخت ضوابط اجرای روفگاردن نمیتوان طراحی درستی انجام داد.
تفاوتهای کاشت گیاه در روفگاردن نسبت به محوطههای زمینی
کاشت گیاه در روفگاردن دارای ملاحظات ویژهای است که آن را از فضای سبز زمینی متمایز میسازد.
شرایط اقلیمی خاص بام، از جمله اختلاف دمای شدید در شب و روز، تابش مستقیم و طولانیتر نور خورشید، وزش بادهای شدید و محدودیت در عمق بستر کاشت مخصوص روف گاردن، موجب میشود که انتخاب گیاهان و طراحی کاشت کاملاً تخصصی باشد.
گیاهان مناسب روف گاردن تنها گونههایی هستندکه مقاوم به گرما، سرما و باد شدید هستند، قابلیت استفاده در روفگاردن را دارند.
به دلیل عمق محدود خاک، کاشت درختچه های با ریشه سطحی و سبک خطر آفرین است
استفاده از خاک مخصوص روف گاردن که سبک باشد و سیستم آبیاری قطرهای برای تأمین نیاز آبی گیاهان الزامی است.
محدودیتهای فرم طراحی در روفگاردن
در طراحی روفگاردن، فرم و سبک نهایی کاملاً تحت تأثیر ملاحظات سازهای، نوع سیستم زهکشی و بودجه پروژه قرار دارد. برخلاف فضای سبز بروی زمین که امکان ایجاد فرمهای متنوع و تغییرات سطح و ارتفاع وجود دارد، در روفگاردن:
استفاده از مصالح بنایی سنگین و تغییرات ارتفاعی در سطح معمولاً محدود است، زیرا سازه بام باید تحمل وزن را داشته باشد.
در بسیاری از پروژهها، محدودیتهای سازهای و نیاز به زهکشی مناسب، طراح را مجبور میکند از باکسهای فلزی سبک یا سازههای پیشساخته برای بستر کاشت استفاده کند.که فرم راتحت تاثیرقرار می دهد.
هزینههای اجرایی عایقبندی و نوع متریال بادوام و مقاوم نیز همگی تعیینکننده هستند.
بنابراین، طراحی روف گاردن حتما با درنظر گرفتن تمام ملاحظات اجرایی باشد تا هزینه چندبرابری که نسبت به طراحی روی زمین دارد، خسارت و ناپایداری را در بر نداشته باشد.
انواع روفگاردن در ایران از نظر اجرا
در پروژههای اجرایی روفگاردن در ایران، معمولاً دو نوع سیستم متداول است که هرکدام ویژگیهای خاص خود را دارند:
۱. روفگاردن ماسونری (Masonry)
در این روش، باکسهای کاشت با مصالح بنایی مانند آجر، سیمان یا سنگ ساخته میشوند. بهدلیل تماس مستقیم با سطح بام، این نوع روفگاردن نیازمند ایزولاسیون چندلایه شامل ایزوگام، ژئوتکستایل و لایه زهکشی است.
مناسب برای طرح های نوآورانه بام
وزن بالا و نیازمند محاسبات سازه ای
نیاز به دقت اجرایی بالا جهت ایزولاسیون و اجرای سیستم چندلایه روف گاردن
۲. روفگاردن با باکسهای پیشساخته فلزی یا پلیمری
در این نوع، از باکسهای جداشونده با جنسهایی مانند آهن مشکی، گالوانیزه یا فایبرگلاس استفاده میشود. این سیستم نیازی به عایقکاری کامل سطح بام ندارد و تنها بستر محافظ و زهکشی مناسب درون هر باکس کافی است.
سبک و مناسب بامهای با محدودیت بار
اجرای سریع و پر هزینهتر
فرمدهی محدودتر نسبت به روش بنایی
