18
دسامبر
طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای
نوشته های اخیر
فهرست مطالب
طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای
طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای، الهامگرفته از سواحل آفتابی ایتالیا، اسپانیا، یونان و جنوب فرانسه، یکی از محبوبترین رویکردها در طراحی محوطه به خصوص در طراحی محوطه ویلاها است. این سبک با تأکید بر هارمونی با طبیعت، استفاده از مواد محلی و ایجاد فضاهای باز و دعوتکننده، نه تنها زیبایی بصری خلق میکند، بلکه با اصول پایداری محیطی همخوانی دارد. در سالهای اخیر، با توجه به تغییرات اقلیمی و تمرکز بر طراحیهای کممصرف آب، این سبک بهروزرسانی شده و به سمت ادغام عناصر علمی و اکولوژیکی حرکت کرده است.
تاریخچه سبک مدیترانه ای
طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای ریشه در تمدنهای باستانی پیرامون دریای مدیترانه، از جمله یونان، روم و تمدنهای اسلامی اندلس دارد. این سبک در اقلیم گرم و خشک منطقه شکل گرفت و بر استفاده از گیاهان مقاوم به خشکی، آبنماها، فضاهای سایهدار و مصالح طبیعی تأکید دارد. در دوران روم باستان، باغها نماد فرهنگ و رفاه بودند و در دوره اسلامی با حیاطهای مرکزی و محورهای متقارن تکامل یافتند. در قرون بعد، این سبک به جنوب اروپا و سپس در قرن بیستم به آمریکا گسترش یافت و امروزه بهعنوان سبکی طبیعی، ساده و هماهنگ با اقلیمهای گرم شناخته میشود.
ویژگی های اصلی طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای
ویژگی های اصلی سبک مدیترانه ای در محوطه سازی عبارتنداز:
ساختار و معماری
پرگولاهای چوبی (با پوشش انگور یا گیاهان رونده) برای سایه و زیبایی عمودی
دیوارهای سنگی خشک برای مرزبندی گرم و بادوام دیوارهای سنگی خشک (dry stone walls)، که توسط یونسکو به عنوان میراث ناملموس شناخته شده است.
حیاط مرکزی محصور با پاسیو و آتشدان (Fire pit) برای زندگی خارجی و اجتماعی
آب و آبنما
فوارههای کوچک برای صدای آرامش و خنکی
حوضچههای آبی برای زیبایی و جذب حیاتوحش
سطوح و مسیرها
مسیرهای شنریزه و سنگفرشهای طبیعی با بافت روستایی
تزئینات و عناصر برجسته
گلدانهای سفالی بزرگ برای نمایش گیاهان و ایجاد حس توسکانی
رنگهای زمینی و دریایی مانند سفید کرم، آبی کبالت و سبز زیتونی
گیاهان مناسب سبک مدیترانه ای
درخت زیتون (Olive tree)،درخت مرکبات (لیمو، پرتقال، نارنج)،سرو ایتالیایی (Italian Cypress)،نخل (Palm trees)،
گیاهان معطر و عطردار
لاواندر (Lavender)،رزماری (Rosemary)،آویشن (Thyme)،اورگانو (Oregano)،گل محمدی (Jasmine)،نسترن (Honeysuckle)
گیاهان رونده و بالارونده
بوگنویل (Bougainvillea)،پیچ تلگرافی (Trumpet vine)،یاسمن رونده (Jasmine vine)،ویسترایا (Wisteria)،انگور (Grape vine)
گیاهان پوششی و کوتاه (برای پوشش زمین و بافت)
گلهای فصلی مانند شمعدانی (Geranium)،کاکتوس و ساکولنتها (Agave, Yucca, Sedum, Portulaca, Echeveria)،چمنهای زینتی و علفهای زینتی (Blue fescue, Carex, Fountain grass)،زیرسایهها و درختچههای همیشه سبز (Boxwood, Teucrium, Eleagnus, Oleander)
گیاهان گلدهنده دائمی و فصلی
آگاپانتوس (Agapanthus)،داهلیا (Dahlia)،گلهای خشخاش و رز (Poppy, Rose)
گیاهان خوراکی و میوهای
درخت انجیر (Fig tree)،درخت بادام (Almond)،درخت پسته (Pistachio)،درخت گردو (Walnut)
جایگاه سبک مدیترانه ای در طراحی محوطه ویلا
محوطه سازی با سبک مدیترانه ای در دوران مدرن، از اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰، سبک مدیترانهای به خارج از منطقه گسترش یافت؛ جنبش "Arts and Crafts" در بریتانیا و "Revival" در آمریکا (به ویژه کالیفرنیا و فلوریدا در دهه ۱۹۲۰) آن را با اقلیمهای مشابه تطبیق داد، و معمارانی مانند فرانک لوید رایت از عناصر rustic روستیک، در سبک روستیک، مانند terracotta و gravel الهام گرفتند.
1. الهامگیری از عناصر روستایی
معمارانی مانند فرانک لوید رایت از عناصر طبیعی و سادهای مثل تراکوتا (terracotta) و شن و گراول (gravel) الهام گرفتند.
تراکوتا (Terracotta) چیست؟
تراکوتا کلمهای ایتالیایی به معنای «خاک پخته» است.
در اصل نوعی سفال یا خاک رس پختهشده است که برای ساخت گلدانها، کاشیها، سقفها و حتی برخی عناصر تزئینی استفاده میشود.
رنگش معمولاً قرمز مایل به نارنجی یا قهوهای گرم است و بهخاطر دوام و ظاهر طبیعیاش بسیار محبوب است.
در باغهای مدیترانهای و سبک «Rustic» یا سنتی، تراکوتا نقش مهمی دارد، چون با محیط طبیعی و گیاهان مقاوم به خشکی هماهنگ است.
این عناصر باعث شدند لنداسکیپ حس ارگانیک و طبیعی داشته باشد و با محیط اطراف همخوانی پیدا کند.
2. تمرکز بر پایداری و رویکرد اکولوژیکی
- امروزه، با تمرکز بر پایداری (از دهه ۱۹۹۰)، طراحانی مانند Gilles Clément و Nicole de Vésian سبک را به سمت لنداسکیپهای اکولوژیکی سوق دادهاند که با تغییرات اقلیمی همخوانی دارند – مثلاً استفاده از گیاهان بومی برای کاهش مصرف آب تا ۵۰ درصد. این تاریخچه، مدیترانهای را به عنوان سبکی timeless تبدیل کرده که از ۳۰ هزار سال پیش، نماد هارمونی انسان و طبیعت است و همچنان در پروژههای معاصر از اسپانیا تا کالیفرنیا الهامبخش است.
3. ویژگی timeless و الهامبخش بودن
سبک مدیترانهای به دلیل تاریخچه طولانی و ارتباط با هارمونی انسان و طبیعت، به یک سبک timeless تبدیل شده است.حتی در پروژههای معاصر از اسپانیا تا کالیفرنیا، این سبک همچنان الهامبخش است.
سبک “timeless” در طراحی یعنی سبکی که قدیمی نمیشود و همیشه جذاب و مناسب به نظر میرسد، صرف نظر از مد روز یا تغییر روندها. به عبارتی:
با گذر زمان کهنه یا قدیمی نمیشود./عناصر آن هماهنگ با طبیعت و اصول زیباشناسی هستند./هم در گذشته و هم در حال و آینده قابل استفاده و الهامبخش است.
مزایای علمی و پایداری طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای
طراحی محوطه با سبک مدیترانه ای، فراتر از زیبایی، بر پایه شواهد علمی استوار است.
کاهش مصرف آب : گیاهان drought-tolerant و xeriscaping، مصرف را تا ۷۰% کاهش میدهند (بر اساس روندهای ۲۰۲۵). |
حفظ تنوع زیستی : جذب pollinators و حفاظت از گونههای endangered، مانند Betula pendula در سیستمهای silvopastoral. |
اقتصادی و فرهنگی : مواد محلی هزینهها را پایین میآورند و میراث فرهنگی را حفظ میکنند، با پتانسیل گردشگری. |
زیرمجموعه های سبک مدیترانهای در طراحی محوطه و لنداسکیپ
معمولاً بر اساس مناطق جغرافیایی و تأثیرات فرهنگی اطراف دریای مدیترانه تقسیمبندی میشود. این سبک کلی بر گیاهان مقاوم به خشکی، مواد طبیعی مانند سنگ و تراکوتا، آبنماها برای خنککنندگی، مسیرهای شندار یا سنگفرش، و ایجاد فضاهای خصوصی و آرام تمرکز دارد. دستهبندی اصلی شامل واریاسیونهای منطقهای مانند ایتالیایی، اسپانیایی، یونانی، سبک مراکشی و گاهی فرانسوی است، که هر کدام ویژگیهای منحصربهفردی دارند اما شباهتهایی در سازگاری با آبوهوای گرم و خشک مدیترانهای نشان میدهند.
در ادامه، دستهبندیهای اصلی را با توضیح مختصر، عناصر کلیدی و گیاهان رایج لیست میکنم:
سبک ایتالیایی یا توسکانی (Italian Mediterranean):
الهامگرفته از مناطق توسکانی و تپههای ایتالیا، با تمرکز روی تراسهای تپهای،طاقهای پوشیده از انگور، بیشه های درختی (گروههای درختان برای سایه)، و (باغهای مخفی) برای ایجاد فضاهای صمیمی و معنوی. عناصر کلیدی: دیوارهای سنگی، طاقها، و استفاده از نور فصلی. گیاهان: زیتون، لاوندر، رزماری، درختان میوه مانند لیمو و انجیر، و گیاهان معطر برای حس تاریخی و روستایی.
2.سبک اسپانیایی (Spanish Mediterranean):
اغلب به عنوان Spanish Colonial شناخته میشود، با تأثیرات سبک موریش، رومی و باغسازی ایرانی . تمرکز روی حیاطهای مرکزی (courtyards)، تراسها برای ذخیره گرما در زمستان و سایه در تابستان، آبنماهای خنککننده، و دیوارهای ضخیم برای privacy. عناصر کلیدی: کاشیهای رنگارنگ، تراکوتا، و ادغام طبیعت با معماری. گیاهان: ساکولنتها و کاکتوسها (مانند آلوئه ورا، سدوم)، درختان میوه (لیمو، پرتقال، انار، زیتون)، بوگنویل، هیبیسکوس، و گیاهان معطر مانند لاوندر و رزماری برای حس حسی و تاریخی
3.سبک یونانی (Greek Mediterranean):
ساده و کاربردی، با تمرکز روی peristyle courts (حیاطهای ستوندار در پشت خانههای شهری) برای privacy، کنترل میکروکلایما، و پناه از گرمای شهر. کمتر بر گیاهان تمرکز دارد و بیشتر بر فضاهای بسته و خنک. عناصر کلیدی: سنگفرشها، دیوارهای سفید، و مسیرهای ساده. گیاهان: زیتون، گیاهان مقاوم مانند یوکا و جونیپر، و گیاهان معطر برای حس دریایی و تازه
4.سبک فرانسوی (French Mediterranean):
الهامگرفته از پرووانس، با تمرکز روی زمینههای لاوندر، گیاهان معطر، و فضاهای باز ساحلی. عناصر کلیدی: مسیرهای شندار، پاتیوهای سنگفرش، و ادغام با معماری روستایی. گیاهان: لاوندر، رزماری، گیاهان چندساله گلدار، و درختان سایهدار مانند زیتون برای حس آرام و رنگارنگ.
04
آگوست
13
آگوست
14
آگوست
15
آگوست
16
آگوست
16
آگوست
23
آگوست
23
آگوست
مجله آموزشی
مقاله های ما حاصل تجربه های شخصی وترجمه مقالات معتبر جهانی (ASLA) است.