18
دسامبر
طراحی محوطه با سبک مراکشی
نوشته های اخیر
فهرست مطالب
طراحی محوطه با سبک مراکشی
سبک مراکشی (Moroccan) در فرایند طراحی محوطه تلفیقی است از میراث اسلامی-اندلسی (ریاد، چهارباغ)، مصالح و الگوهای بومی، حس رنگ و بافت غنی و در عین حال راهکارهای کارکردی برای اقلیمهای گرم-خشک. در دهههای اخیر طراحان محلی و بینالمللی تلاش کردهاند سنتهای تاریخی را با اصول پایداری، اقتصاد گردشگری و خواستهای معاصر تلفیق کنند. این مقاله ویژگیهای شاخص، روندهای نوین و نمونههای عملیِ اخیر را بررسی و پیشنهاداتی برای بکارگیری این سبک در پروژههای امروزی ارائه میدهد
1. پیشینه تاریخی و بنیان نظری سبک مراکشی
سبک مراکشی ریشه در باغسازی اسلامی دارد؛ جایی که آب، حیاط مرکزی محصور (Riad)، هندسه چهارباغ، سایه و گیاهان معطر عناصر اصلی فضا را شکل میدهند. این اصول برای ایجاد خنکسازی طبیعی، آرامش و حفظ حریم در اقلیم گرم و خشک مراکش بهکار میرفتند. نمونههایی مانند Jardin Majorelle و باغهای منارا نشاندهنده این سنت هستند.
از آنجا که مراکش در جنوب حوزه مدیترانه قرار دارد، این سبک باسبک مدیترانه ای اشتراکهای اقلیمی دارد؛ هر دو بر آب، سایه، مصالح بومی و گیاهان مقاوم به خشکی تأکید میکنند.
تفاوت اصلی این است که:
مدیترانهای → بازتر و سادهتر
مراکشی → محصورتر، رنگیتر و تزئینیتر
در نتیجه، سبک مراکشی را میتوان نسخهی درونیتر و غنیتر از سبک مدیترانهای دانست.
ویژگی های اصلی طراحی محوطه با سبک مراکشی
اصول سبک مراکشی درطراحی محوطه ویلا
محوری بودن آب و عناصر آبی: استخرهای کوچک، فوارهها و کانالهای باریک که هم عنصر بصریاند و هم باعث تبخیر خنککننده میشوند.
هندسه و شبکهبندی: استفاده از شبکههای هندسی، محورهای مرکزی و تقسیمبندیهای متقارن در مقیاسهای مختلف.
مصالح محلی و هنر دستی: کاربُرداری از کاشیکاری (zellij)، گِل، سنگ تراشیده، و آجرهای محلی که بافت و رنگ بومی را منتقل میکنند.
پالت گیاهی: ترکیب درختان سایهدار (نارنج، مرکبات، نخل)، درختچههای معطر و پوششهای کمآببر (تعداد زیادی گونه بومی و سازگار با خشکی).
حیاطسازی و محصوریت: ایجاد فضاهای خصوصی/نیمهعمومی با دیوارها، طاقها و نیمطبقهها برای کنترل نور و دید.
روندهای معاصر و به روز طراحی محوطه با سبک مراکشی(2018–2025)
در سالهای اخیر چند جهتگیری مشخص در پروژههای لنداسکیپ متاثر از سبک مراکشی دیده میشود:
ترکیب سنت و پایداری: پژوهشهای جدید نشان میدهند روشها و تکنیکهای سنتی طراحی محوطه در مراکش (نظیر طراحی آبمحوری، سایهاندازی، مصالح با ظرفیت حرارتی) میتوانند نقش مهمی در بهبود کارایی زیستمحیطی و کاهش کربن بهرهبرداری ایفا کنند؛ به همین دلیل برخی مطالعات اخیر روی عملکرد محیطی و بازخوانی روشهای سنتی تمرکز کردهاند.
مصالح محلی و صنایع دستی بهعنوان برند طراحی: همکاری میان طراحان مدرن و صنعتگران محلی برای تولید کاشیهای سفارشی، اندودهای بومی و مبلمان خارجی که همزمان هویت مکان و نیازهای بازار لوکال/جهانی را برآورده کند.
حفظ و بازسازی باغهای تاریخی با نگرش اکولوژیک: نمونههایی مانند بازسازی Jardin Majorelle نشان میدهد که حفاظت از مجموعههای تاریخی با رویکردی پایدار و علمی ممکن است، به شرطی که قوائد بومشناسی و گردشگری متعادل شوند.
معماری منظر معاصر با هویت محلی: پروژههای ویلایی و عمومی اخیر در مراکش و شهرهای مدیترانهای نشاندهندهی میل به مینیمالیسم معاصر همراه با المانهای مراکشی (حیاط مرکزی، حجمهای سفید، نورپردازی گرم) هستند. نمونهای از این رویکرد در بازسازی یک ویلای معاصر در کازابلانکا و ویلا در اسعویرا گزارش شده است.که همگی نشان از اقبال سبک مراکشی در لنداسکیپ است
مطالعات موردی (نمونههای شاخص و معاصر)
4.1 Jardin Majorelle (مراكش) — میراث و الگوسازی
Majorelle بهعنوان نمونهای کلاسیک از ترکیب رنگ، آب، سایه و گونههای غنی گیاهی شناخته میشود. روند بازسازی و مدیریت آن در دهههای اخیر الگویی برای تلفیق حفاظت میراث و تجربه گردشگری فراهم کرده است.
4.2 پروژههای معاصر ویلایی و شهرسازی در مراکش
پروژههای اخیر که ترکیب مینیمالیسم معاصر با المانهای بومی را دنبال میکنند، نشان میدهند که سبک مراکشی قابل «تقطیر» و بازتفسیر برای نیازهای زیستمحیطی و زیباییشناختی امروز است. این پروژهها معمولاً از مصالح محلی، سیستمهای تهویه غیرفعال و باغهای کوچک-محور (riad-like courtyards) بهره میبرند.
پیشنهادات طراحی (برای پروژههای معاصر)
ادغام آب بهصورت کارآمد: استفاده از آب در مقیاس کوچک (حوضچههای بازچرخنده، فوارههای فشار پایین) برای تاثیر بصری و خنککنندگی تبخیری بدون هدررفت زیاد در طراحی حیاط مراکشی.
انتخاب گیاهان بومی و مقاوم به خشکی: کاهش نیاز به آبیاری و نگهداری؛ استفاده از مرکبات در حیاط و پوششهای مقاوم مثل گونههای بومی ساحلی و کوهستانی.
مصالح محلی و بافتهای دستی: سفارش کاشیها و اندودهای محلی برای حفظ هویت مکانی و اشتغال صنایع دستی.
مقیاس انسانی و فضاهای محصور: تقسیم فضا به حیاطها و حجرات سبز کوچک برای راحتی اقلیمی و حفظ حریم؛ بهخصوص در مناطق شهری متراکم.
خوانایی تاریخی در عین نوآوری: المانهای هندسی و محورهای سنتی را بهعنوان زیرساخت بصری حفظ کن، اما با پلانینگ عملکردی معاصر (دسترسی، نور، مبلمان)
ارتباط سبک موریش با سبک مراکشی
سبک موریش (Moorish) چیست؟
واژهی Moorish به فرهنگ و هنر مسلمانان شمال آفریقا گفته میشود که در اندلس (اسپانیا)، مراکش، الجزایر و تونس رواج داشت.
نمونههای معروف:
الحمراء (Alhambra) در اسپانیا
مسجد قرطبه
مراکشی (Moroccan) چیست؟
مراکشی یک شاخهی امروزی و بومیشده از سبک موریش در کشور مراکش است.
یعنی طراحی مراکشی فرم موریش + رنگها، متریالها و اقلیم مخصوص مراکش را دارد.
رابطهشان به زبان ساده
| واژه | گستره | مکان | نوع |
|---|---|---|---|
| Moorish (موریش) | وسیع | شمال آفریقا + اندلس | تاریخی / مادر سبک |
| Moroccan (مراکشی) | محدودتر | مراکش | نسخهی محلی / امروزی سبک |
6. نتیجهگیری
سبک مراکشی در لنداسکیپ ترکیبی قوی از زیباییشناسی غنی و کارکردهای اقلیمی است. بازخوانی هوشمندانهی این سنت — همراه با رویکردهای پایدار، مصالح محلی و طراحی با مقیاس انسانی — میتواند پاسخی مناسب به چالشهای اقلیمی و فرهنگی امروز باشد. پژوهشها و پروژههای جدید نشان میدهندکه باسبک مراکشی در طراحی محوطه ها می توان تلفیق میراث و تکنیکهای مدرن را با همدیگر در طراحی محوطه و حیاط ها به همراه داشت.
04
آگوست
13
آگوست
14
آگوست
15
آگوست
16
آگوست
16
آگوست
23
آگوست
23
آگوست
مجله آموزشی
مقاله های ما حاصل تجربه های شخصی وترجمه مقالات معتبر جهانی (ASLA) است.