جامع ترین مجله آموزش فضای سبز و محوطه سازی

جامع ترین مجله آموزشی فضای سبز و محوطه سازی
فهرست
جست و جو

فرایند طراحی کاشت گیاهان فضای سبز

نقشه کاشت گیاهان زینتی

نوشته های اخیر

فهرست مطالب

طراحی کاشت گیاهان زینتی (Planting Design) چیست؟

طراحی فضای سبز حیاط یا طراحی کاشت هر فضایی نیازمند ترکیبی از دانش باغبانی، معماری و گیاه پزشکی و.. است.

طراحی کاشت زیرمجموعه‌ی تخصصی معماری منظر است که به انتخاب، ترکیب و جانمایی گیاهان برای دستیابی به اهداف زیبایی‌شناسی، عملکردی و اکولوژیکی می‌پردازد.

1- مرحله یک: شناخت و آنالیز فضا

نتیجه این بخش باید به تهیه نقشه مفهومی یا زون بندی فضا ختم شود. :تدوین یک طرح مفهومی که چیدمان کلی پیشنهادی مواد گیاهی را نشان می‌دهد، اولین گام در فرآیند است.

این طرح بر اساس تحلیل محل و نیازهای فرد یا خانواده‌ای که از فضا استفاده می‌کنند، تهیه می‌شود تا اطمینان حاصل شود که گیاهان با شرایط محل و عملکرد مورد انتظار همخوانی دارند.

مراحل این بخش باید دقیق انجام شودتا مراحل بعد بدون خطا پیش برود.

1.1. شناخت و آنالیز  محیط

 

 

تحلیل محل برای درک شرایط محیطی و محدودیت‌ها ضروری است:

  • شرایط محیطی: خاک، pH، نور، رطوبت، زهکشی، منطقه مقاومتی USDA.

  • ویژگی‌های فیزیکی: توپوگرافی، مرزها، تأسیسات موجود.

  • عناصر موجود: درختان، گیاهان، سازه‌ها، مناظر قابل‌دید.

  • الگوهای استفاده: مسیرها، مناطق فعالیتی و نیازهای دسترسی.

2.1. نیازها و خواسته های کارفرما

طراحی باید مطابق با نیاز کاربران باشد:

  • فضاهای ایمن برای کودکان و حیوانات خانگی.

  • مسیرهای دسترس‌پذیر برای افراد با نیازهای ویژه.

  • فضاهای اجتماعی و استراحت.

3.1. تعیین اهداف پروژه

اهداف باید به‌صورت واضح تعریف شوند،معمولا اهداف در یکی از این چند دسته تعریف می شوند:

  • عملکردی: ایجاد سایه، حفظ حریم خصوصی، کاهش مصرف انرژی، بهبود دسترسی.

  • زیبایی‌شناختی: خلق نقاط کانونی، افزایش جذابیت بصری، هماهنگی با معماری.

  • زیست‌محیطی (اکولوژیکی): کاهش مصرف آب، حمایت از تنوع زیستی، استفاده از گیاهان بومی.

  • اجتماعی/فرهنگی: فضاهای گردهمایی، تفریح و بازتاب ارزش‌های فرهنگی.

2. مرحله دوم: نقشه مفهومی (زون بندی فضا)

دومین مرحله در فرایند طراحی کاشت گیاهان زینتی، تهیه یک طرح مفهومی است که چیدمان کلی پیشنهادی گیاهان را نشان دهد. این طرح بر اساس تحلیل سایت و نیازهای افرادی که از فضا استفاده می‌کنند شکل می‌گیرد، تا اطمینان حاصل شود که طرح با شرایط واقعی محیط و کارکرد مورد انتظار گیاهان هماهنگ است. 

زون بندی یا در اصطلاح علمی تر طرح مفهومی به‌عنوان نقشه راه مراحل بعدی عمل می‌کند و شامل موارد زیر است:

  • تعیین بخش های نور و سایه در ایام روز

  • تعیین نوع فعالیت در هر منطقه (فضای تفریحی، باغچه، مسیر)

  • تعیین نیازهای عملکردی فضا: به طور مثال نیاز به سایه اناز، پرچین گیاهای برای پوشاندن محیط و...

 تصویر زیر، نمونه‌ای از یک طرح مفهومی است که محل گیاهان را همراه با یادداشت‌های عملکردی نشان می‌دهد، مانند: ایجاد سایه و حفظ حریم خصوصی، کنترل دیدها، پوشاندن تجهیزات نامطلوب، و جلب توجه به ورودی اصلی به‌عنوان یک نقطه کانونی. اطلاعات توضیح‌دهنده کارکرد مناطق کاشت، راهنمای انتخاب گیاهان برای پاسخگویی به این عملکردها هستند؛ برای مثال، درختان با تاج پهن برای ایجاد سایه و گیاهان رنگارنگ و جذاب برای ایجاد نقطه کانونی نیاز است.

نقشه طراحی کاشت گیاهان زینتی

انتخاب سبک طراحی کاشت گیاهان

معمولا انتخاب سبک کاشت گیاهان ، بعد از مرحله شناخت و آنالیز فضا با توجه به معماری محوطه و ساختمان و... مشخص می شود و بقیه مراحل با در نظر گرفتن سبک انتخابی پیش می رود.

انتخاب سبک، از بین انواع سبکهای طراحی کاشت گیاهان زینتی

  • رسمی (Formal)

  • غیررسمی/طبیعی (Informal/Naturalistic)

  • مدرن/معاصر (Modern/Contemporary)

  • کاتیج/زینتی (Cottage/Ornamental)

  • گرمسیری (Tropical)

  • مدیترانه‌ای/خشک (Mediterranean/Xeriscape)

  • اکولوژیک/بومی (Ecological/Native)

  • شرقی/آسیایی (Oriental/Asian)

  • جنوب‌غربی/صحرایی (Southwestern/Desert)

     3. مرحله سوم : انتخاب گیاهان  (پالت گیاهی)

    در این مرحله، فهرستی از گیاهان مناسب برای طرح کاشت تهیه می‌شود.دقت کنید که  این بخش لیست فهرست گیاهان قابل کاشت در اقلیم منطقه است.که می تواند دسته بندی های گیاهی براساس موارد مختلف، رنگ، گلدهی ،مقاومت و...  داشته باشد.

    اطلاعات پایه‌ای برای فهرست گیاهان

    • اطلاعات اصلی که باید در فهرست ثبت شود:اندازه کلی گیاه  -  بافت و شکل گیاه   -  رنگ گل و برگ‌ها   -  شرایط نوری مورد نیاز
    • اطلاعات اضافی می‌تواند شامل:ارتفاع و گستردگی گیاه در حالت بالغ   -تغییرات فصلی   -  دوره گل‌دهی
    1.3. در نظر گرفتن اقلیم

    • اولین نکته: انتخاب گیاهانی که با اقلیم منطقه و شرایط زون مشخص شده در محوطه سازگار باشند.

    • برای این کار به نقشه زون بندی که تهیه کردید مراجعه کنید تا شرایط رشد در هر بخش حیاط مشخص شود و گیاهان مناسب با آن شرایط انتخاب شوند.

    • حتماً نیازهای نوری گیاهان (آفتاب یا سایه)، نیازهای خاک و آب آن‌ها، و همچنین منطقه مقاومتی  و محدوده دمایی منطقه را در نظر بگیرید.

      ( منطقه مقاومتی USDA درجهان کاربرد دارد و ما در ایران می توانیم از دسته بندی رویشگاهی  ایران استفاده کنیم. ) سازگار باشند.

    • برای مطالعه بیشتر درباره انتخاب علمی گیاهان متناسب با شرایط رشد، می‌توانید به مقاله Right Plant, Right Place: The Art and Science of Landscape Design – Plant Selection and Siting مراجعه کنید.

    2.3. دسته بندی گیاهان براساس ظاهر، نور، ارتفاع و...
    • پس از بررسی شرایط رشد، به ویژگی‌های بصری هر گیاه توجه کنید تا هنگام ایجاد فهرست، ترکیب زیبا و هماهنگ داشته باشید.

    • گیاهان موجود در حیاط

      • گیاهان موجود را فراموش نکنید.

      • بسته به سلامت آن‌ها و طرح جدید فضاهای فعالیت، ممکن است برخی گیاهان حذف یا جابجا شوند.

      • گیاهان سالم موجود که می‌توانند در طرح جدید استفاده شوند، باید حفظ شوند.

      • گیاهان قدیمی، ناسالم، بیش از حد رشد کرده یا گونه‌های مهاجم خارجی باید حذف شوند.

      • گیاهانی که در مکان فعلی بهترین وضعیت را ندارند اما با جابجایی به محل بهتر رشد بهتری خواهند داشت، می‌توانند جابجا شوند.

    درختان بالغ

    • مهم‌ترین گیاهان موجود، درختان بالغ هستند.

    • تصمیم بگیرید کدام درختان را نگه دارید و طرح کاشت را دور آن‌ها برنامه‌ریزی کنید.

    • درختان بالغ و سالم به ارزش ملک، زیبایی و کارایی حیاط می‌افزایند.

    • درختان با سایه‌بان بزرگ می‌توانند خانه را خنک کنند و نیاز به تهویه مطبوع را کاهش دهند.

    • نوع گیاهان و چمن‌های مناسب برای سایه، تحت تأثیر درختان است.

    • اگر در مورد نگه‌داری درختان مطمئن نیستید، با یک متخصص درخت‌شناسی (Arborist) مشورت کنید تا سلامت و طول عمر درخت را بررسی کند.

    • اگر درختان ممکن است در آینده به دلیل مکان یا اندازه مشکل‌ساز شوند، بهتر است هنوز کوچک هستند حذف شوند.

    در فهرست گیاهان، اطلاعات زیر باید آورده شود:

    • اندازه، بافت، شکل و رنگ گیاه

    • شرایط نوری، رطوبت و خاک مورد نیاز

    • ارتفاع و گستردگی در حالت بالغ، تغییرات فصلی و دوره گل‌دهی

    در نهایت، گیاهان را بر اساس نوع و نقش (درخت، درختچه، پوشش زمینی و...) گروه‌بندی کنید. هدف، داشتن مجموعه‌ای متنوع ولی قابل‌مدیریت از گزینه‌های مناسب است.

    (Plant Palette)

    انتخاب پالت گیاهی بین درختان و درختچه های زینتی، فرآیندی دقیق است که ترکیبی از دانش گیاه‌شناسی، اصول طراحی منظر و توجه به شرایط محیطی را می‌طلبد.

    1. درختان اصلی (Structural Trees) : درختان ساختاری اسکلت اصلی طراحی منظر را تشکیل می‌دهند، ارتفاع و سایه ایجاد می‌کنند و چارچوب بصری و عملکردی فضا را شکل می‌دهند. این درختان نقاط کانونی عمودی هستند که حس مقیاس و ماندگاری به فضا می‌بخشند.

    2. درختچه‌ها (Shrubs): درختچه‌ها لایه میانی طراحی را پر می‌کنند، حریم خصوصی ایجاد می‌کنند، مسیرهای بصری را هدایت می‌کنند و به‌عنوان حصار طبیعی یا پرکننده فضا عمل می‌کنند.

    3. گیاهان علفی چندساله و فصلی (Perennials & Annuals): این گیاهان برای افزودن رنگ، بافت و تنوع فصلی به طراحی استفاده می‌شوند. این گیاهان، برای پایداری و گیاهان فصلی برای تغییرات سریع مناسب‌اند.

    4. گیاهان پوششی (Groundcovers): پوشش‌های زمینی برای پر کردن فضاهای خالی، جلوگیری از فرسایش خاک، کنترل علف‌های هرز و ایجاد یکنواختی بصری استفاده می‌شوند.

    5. پیچ ها (Groundcovers): این گیاهان با رشد عمودی یا افقی، از سازه‌ها، دیوارها، داربست‌ها یا گیاهان دیگر بالا می‌روند یا سطح را پوشش می‌دهند. این گیاهان در طراحی منظر برای افزودن بعد عمودی، ایجاد سایه، پوشاندن سطوح نازیبا، یا افزایش حریم خصوصی استفاده می‌شوند. آن‌ها می‌توانند به‌عنوان عناصر تزئینی یا عملکردی در باغ‌ها، روف‌گاردن‌ها و تراس‌ها عمل کنند.

    نقشه طراحی کاشت گیاهان زینتی
    طرح اولیه از بستر های کاشت
    نکات ساده برای طراحی بهتر خطوط کاشت

     

    • بسترها معمولاً کنار ساختمان، مسیرها، حصارها، استخر یا پاسیو قرار می‌گیرند.

    • بهتره شکل بسترها منحنی و طبیعی باشه، نه صاف و زاویه‌دار، تا باغ طبیعی و دلنشین به نظر بیاید.

    • این منحنی‌ها می‌تونن عمق مختلف داشته باشند؛ یعنی بعضی جاها بستر کم‌عمق، بعضی جاها عمیق باشد تا جلوه طبیعی ایجاد شود.

     

    1. از قوس‌ها و خطوط نرم برای لبه‌های بستر استفاده کنید.

    2. وقتی روی کاغذ طراحی می‌کنی، قوس‌های بزرگ و نرم رسم کنید؛ قوس‌های کوچک در واقعیت تقریباً صاف دیده می‌شوند.

    3. جاهایی که فضای کمی هست (مثلاً کنار دیوار همسایه) بستر کم‌عمق باشد.

    4. شکل ساختمان و مسیرها مسیر بستر رو هدایت کند.

    5. گوشه‌ها یا فضاهای باز مثل پاسیو قوس‌های پهن داشته باشن تا جای کافی برای گیاهان بزرگ باشد

    6. عمق بسترها معمولاً بین ۱.۵ تا ۹ متر متغیراست.

    7. گوشه‌های داخلی و بیرونی بهتراست با منحنی‌های بزرگ و نیم‌دایره یا سه‌چهارم دایره ترسیم شود.

    8. بسترهایی که از ساختمان یا مسیر شروع می‌شوند، اول عمود باشند و بعد منحنی شوند.

    9. زیر درختان، بستر را در محدوده سایه‌انداز درخت (Drip Line) طراحی کنید تا هم زیبا باشد هم درخت آسیب نبیند.

    10. می‌توانید بسترهای مجزا  هم داشته باشید؛ یعنی بسترهایی که به ساختمان یا مسیر وصل نیستند و می‌توانند وسط حیاط، درخت یا گیاه بزرگ قرار گیرد.

    11. خطوط کاشت و لبه ها کمک می‌کنند فضاهای باز یا چمن‌ها مشخص باشند و گیاهان پس‌زمینه بهتر دیده شوند.

    4. مرحله چهارم: تعیین بسترهای کاشت (مرز ، خطوط و بستر کاشت)

    هدف: پیدا کردن بهترین فضاها برای بستر های کاشت

    بستر (Plant Bed) چیست؟ بستر، همان محدوده‌ای است که گیاهان در آن کاشته می‌شوند.

    نحوه‌ی قرارگیری درختان، بوته‌ها و پوشش‌های گیاهی در فضا:یعنی با چند طرح ساده و سریع بررسی می‌کنیم که:

    • هر گیاه حدوداً کجا قرار بگیرد؟

    • اندازه و فضای لازم برای رشدش چقدر است؟

    • چه ترکیب‌هایی از گیاهان بهتر با هم هماهنگ می‌شوند؟

    برای این کار معمولاً چند طرح اولیه مختلف رسم می‌شود تا در نهایت از بین آن‌ها، بهترین بخش‌های هرکدام ترکیب و در طرح نهایی استفاده شود.

    در این مرحله از دایره‌های ساده یا خطوط آزاد روی نقشه استفاده می‌شود تا فقط جای تقریبی و اندازه نسبی گیاهان مشخص شود.
    همچنین می‌توان با مداد رنگی یا مارکر، رنگ و حس کلی ترکیب گیاهان (مثلاً سبز تیره، سبز روشن، گلدار، سایه‌دار) را آزمایش کرد تا هماهنگی رنگ‌ها در فضا بهتر درک شود.

    مراحل طراحی کاشت گیاهان زینتی
    تعیین گونه های اصلی
    1.5. تعیین محل گیاهان اصلی

     تعیین محل گیاهان اصلی 

    (استخوان بندی طرح)

    گیاهان اصلی (ساختاری) شامل درختان و درختچه‌های بزرگ هستند. تنه درختان به‌صورت مرزهای بصری طبیعی عمل می‌کنند و فضاهای مختلف را از هم جدا می‌سازند.  یا در امتداد خط ملک صفحه‌ای بصری (Screen) ایجاد می‌کند درختان همچنین با شاخه‌ها و سایه‌بان‌های خود فضا را از بالا محصور می‌کنند و به آن ابعاد انسانی و مقیاس مناسب می‌دهند.

    چند راهنمایی مهم برای تعیین محل درختان وجود دارد:

    1. تناسب اندازه: مطمئن شوید اندازه درختان و درختچه‌ها در حالت بالغ با ساختمان و اندازه کلی زمین متناسب باشد. ساختمان‌های بلند و زمین‌های بزرگ به درختان بلند و بزرگ برای تعادل بصری نیاز دارند.

    2. فضای رشد: به درختان و درختچه‌ها فضای کافی برای رشد بدهید و آن‌ها را خیلی نزدیک به ساختمان‌ها، پیاده‌روها یا پاسیوها قرار ندهید.

    3. سایه و صرفه‌جویی انرژی: درختان را طوری قرار دهید که روی کولر گازی سایه ایجاد کنند و با مسدود کردن نور خورشید در سمت شرق و غرب ساختمان، به صرفه‌جویی در انرژی کمک کنند.

    4. جلوگیری از مشکلات: از قرار دادن گیاهان اصلی در مکان‌هایی که برگ، میوه یا شاخه‌های افتاده ممکن است مشکل ایجاد کنند، اجتناب کنید.

    5. نمای دید: از درختان برای مسدود کردن مناظر نامطلوب یا قاب‌بندی یک منظره جذاب استفاده کنید.

    6. هماهنگی با ساختمان: رنگ، بافت و شکل گیاهان را با رنگ‌ها و مصالح ساختمان هماهنگ در نظر بگیرید.

    7. تعادل بصری: از حجم بزرگ سایه‌بان درخت برای متعادل کردن حجم ساختمان استفاده کنید.

    8. ایمنی و زیرساخت: گیاهان را طوری قرار دهید که با خطوط برق و تأسیسات زیرزمینی مانند خطوط آب و سیستم‌های سپتیک تداخل نداشته باشند.

    مراحل طراحی کاشت گیاهان زینتی
    تعیین نقاط کانونی (focal point)
    2.5. تعیین محل گیاهان کانونی و تاکیدی

    تعیین محل گیاهان کانونی و تاکیدی

    گیاهان کانونی/تاکیدی می‌توانند شامل درختچه‌های متوسط تا بزرگ و درختان کوچک باشند. این گیاهان هم کانونی و هم تاکیدی نامیده می‌شوند، زیرا می‌توانند نقطه کانونی بسترهای کاشت باشند و هم به عنوان تکیه گاه بصری برای بسترها عمل کنند.

    گاهی به گیاهان تاکییدی “گیاهان تم” نیز گفته می‌شود، زیرا اغلب تم طراحی حیاط را مشخص می‌کنند. گیاهان کانونی با شکل، رنگ یا بافت غیرمعمول که با سایر گیاهان کنتراست دارد مشخص می‌شوند. این گیاهان توجه را به ناحیه خاصی از حیاط جلب می‌کنند یا با قرارگیری دقیق، چشم را در حیاط هدایت می‌کنند (شکل ۵). گیاهان تاکییدی با تکرار در بسترهای کاشت، وحدت ایجاد می‌کنند.

    چند نکته مهم برای تعیین محل گیاهان کانونی/لنگر:

    1. کنتراست بالا: گیاهانی را انتخاب کنید که با گیاهان اطراف کنتراست بالایی داشته باشند.

    2. خطوط دید طبیعی: گیاهان را در مسیرهای دید طبیعی قرار دهید، مانند انتهای یک پیاده‌رو، دید از پنجره یا در، پاسیو، پیاده‌رو یا خیابان.

    3. پوشاندن مناظر نامطلوب: نقطه کانونی را روبروی مناطق نامطلوب قرار دهید تا توجه از منظره ضعیف منحرف شود.

    4. محدود کردن تعداد نقاط کانونی: استفاده بیش از حد از نقاط کانونی باعث سردرگمی می‌شود و چشم را بی‌هدف در فضا پرش می‌دهد.

    5. استفاده از عناصر مکمل: از عناصر دیگر همراه با گیاهان برای ایجاد کنتراست بیشتر استفاده کنید؛ برای مثال گلدان‌های سرامیکی رنگی گزینه خوبی هستند.

    6. استفاده از سازه‌ها و ویژگی‌ها: می‌توان از داربست‌ها، مجسمه‌ها و خانه‌های پرندگان در میان گیاهان به عنوان نقاط کانونی استفاده کرد.

    7. ترکیب رنگی جذاب: یک نقطه کانونی با ترکیب گیاهان رنگی ایجاد کنید. به عنوان مثال، گروه‌بندی گیاهان رنگی کنار در ورودی نمونه خوبی است.

    مراحل طراحی کاشت گیاهان زینتی
    تعیین توده های گیاهی
    3.5. تعیین محل گیاهان توده ای (Massing Plants)

    تعیین محل گیاهان توده ای (Massing Plants)

    گیاهان انبوه شامل درختچه‌های متوسط و کوچک و پوشش‌های زمینی هستند که بسترهای کاشت را پر می‌کنند. این گیاهان بخش عمده مواد گیاهی بسترها را تشکیل می‌دهند و باید دارای تنوع در بافت، رنگ و شکل برای جذابیت باشند.

    یکی از روش‌ها برای تعیین محل گیاهان انبوه، کشیدن “حباب‌های آزاد یا نامنظم” در داخل بسترها است تا محل و وسعت یک خوشه گیاهی خاص را نشان دهد (شکل ۶).

    راهنمایی‌ها برای استفاده از حباب‌ها برای نشان دادن محل گیاهان:

    1. لایه‌بندی افقی و عمودی:

      • لایه‌بندی عمودی = استفاده از ارتفاعات مختلف برای جذابیت

      • لایه‌بندی افقی = استفاده از توده‌های گیاهی در بسترها

    2. ترسیم حباب‌ها برای لایه‌های افقی: حباب‌ها را روی سطح زمین طوری ترسیم کنید که با هم تماس داشته باشند و در لایه‌های به هم متصل و جابجا شده قرار بگیرند.

    3. عمق بستر و تعداد لایه‌ها: هرچه عمق بستر بیشتر باشد، تعداد لایه‌های افقی بیشتر خواهد بود.

      • بستر کم‌عمق = ۱ یا ۲ لایه

      • بستر عمیق = ۶ یا ۷ لایه

    4. شکل حباب‌ها: شکل هر حباب باید شکل موردنظر توده گیاهی را نشان دهد، زیرا هر حباب نمایانگر یک خوشه یا توده گیاهی مشخص است.

    5. شروع ترسیم حباب‌ها: اولین حباب را کنار ساختمان، حصار یا لبه سخت ترسیم کنید، زیرا این لبه‌ها ثابت هستند و امکان انعطاف در شکل حباب را محدود می‌کنند.

    6. گسترش حباب‌ها به سمت بستر: حباب‌ها را به سمت لبه‌های بستر توسعه دهید، جایی که انعطاف بیشتری وجود دارد. هم لبه بستر و هم حباب‌ها می‌توانند در طول فرآیند بازتنظیم شوند تا تناسب و شکل مناسب ایجاد شود.

    7. تطبیق حباب‌ها با بستر: معمولاً بهتر است شکل حباب‌ها را با شکل بسترها هماهنگ کرد تا جایگیری گیاهان مناسب باشد.

    ۵. مرحله پنجم: اصول ترکیب و روش های چیدمان گیاهان

    روش‌های چیدمان گیاهان در طراحی کاشت گیاهان زینتی

    در طراحی کاشت، انتخاب انواع چیدمان گیاهان کنار یکدیگر یکی از مراحل کلیدی برای دستیابی به ترکیب بصری منسجم و پایدار است.
    به‌طور کلی، روش‌های اصلی چیدمان گیاهان در طراحی منظر عبارت‌اند از:

    1. چارچوب ساختاری (Structural Framework):
      ایجاد اسکلت و فرم اصلی طراحی با استفاده از گیاهان شاخص و ساختاری.
      (در این مقاله به‌طور مفصل درباره‌ی این روش توضیح داده شده است.)

    2. چیدمان لایه‌ای (Layering):
      ایجاد عمق، پوشش و هماهنگی با الگوی رشد طبیعی گیاهان؛ از پیش‌زمینه تا پس‌زمینه.

    3. چیدمان توده‌ای (Mass / Block Planting):
      استفاده از گروه‌های متراکم گیاهی برای ایجاد تأثیر بصری قوی، انسجام و تاکید در فضا.

    4. چیدمان ماتریکسی (Matrix Planting):
      ایجاد جوامع گیاهی متنوع و پایدار که در کنار هم ساختار اکولوژیکی منظره را شکل می‌دهند.

      طراحی حرفه ای کاشت گیاهان زینتی
      به دنبال طراحی کاشت حرفه ای
      برای محوطه و فضای سبز خودتان هستید؟
      با ما تماس بگیرید

      6.مرحله ششم: مشخص کردن ویژگی‌های نهائی گیاهان مورد نظر روی نقشه 

      گام بعدی، مشخص کردن ویژگی‌های زیبایی‌شناختی گیاهانی است که در هر حباب قرار خواهند گرفت. برای هر گیاه، ویژگی‌های زیر را بروی نقشه مشخص کنید:

      رنگ گل یا برگ  - بافت موردنظر  -  فرم یا شکل گیاه  -  ارتفاع و اندازه   -  نوع گیاه (مثلاً درختچه، یک‌ساله یا چندساله) -  ویژگی‌های فصلی، مانند همیشه‌سبز یا خزان‌کننده

      طراحی کاشت گیاهان زینتی
      مشخص کردن ویژگی گیاهان مورد نظر
      راهنمای کلی برای انتخاب گیاهان بر اساس ویژگی‌ها:

       

      1. با گیاهان ساختاری و کانونی شروع کنید. این گیاهان دارای ارزش عملکردی بالایی هستند؛ بنابراین ابتدا عملکرد آنها را در نظر بگیرید (مثلاً سایه یا نقطه کانونی) و سپس ارتفاع، شکل و تغییرات فصلی که بر عملکرد تأثیر می‌گذارند را بررسی کنید.

      2. یک انتقال نرم از بلندترین گیاهان به کوتاه‌ترین‌ها و برعکس ایجاد کنید، هم از جلو به عقب و هم از چپ به راست.

      3. توزیع گیاهان خزان‌کننده و همیشه‌سبز و همچنین گیاهان چندساله و یک‌ساله را متعادل کنید تا در زمستان یا زمان برگ‌ریزی، شکاف‌های بزرگ ایجاد نشود.

      4. به گیاهان ساختاری (درختان و درختچه‌ها) بیشترین درصد گیاهان همیشه‌سبز را اختصاص دهید تا ساختار و سازمان باغ حفظ شود.

      5. گیاهان بزرگ‌تر با جزئیات کمتر را در عقب بستر قرار دهید و گیاهان با جزئیات ریزتر و جذابیت بیشتر را برای مشاهده نزدیک، در جلوی بستر یا نزدیک بیننده بکارید.

      6. فعالیت‌های اطراف بسترهای کاشت را در نظر بگیرید:

        • کنار مسیرها = گیاهان با رشد مرتب (از گیاهان پراکنده اجتناب کنید)

        • کنار مناطق بازی = گیاهان نرم و بدون خار

      7. طرح رنگ را در نظر داشته باشید و توزیع رنگ‌ها را در مکان و فصل‌ها متعادل کنید. رنگ موقتی است و تنها برای تقویت کاشت باید استفاده شود؛ ترکیب باید بدون رنگ هم دلپذیر باشد.

      8. برای جذابیت، از تنوع ارتفاع، شکل و بافت استفاده کنید و از طریق قرارگیری دقیق هر گیاه، وحدت ایجاد کنید.

      9. پس از مشخص کردن گیاهان ساختاری و کانونی، گیاهان نزدیک خانه را مشخص کنید و از رنگ و بافت ساختمان به عنوان نقطه شروع استفاده کنید.

        • مثال: اگر نمای دیوار سنگی روشن و زبر است، گیاهان کنار دیوار می‌توانند با برگ‌های سبز تیره و صاف تضاد ایجاد کنند یا با برگ‌های سبز روشن و بافت زبر هماهنگ شوند.

      10. پس از برچسب‌گذاری اولین حباب، به حباب‌های مجاور بروید و آنها را برچسب‌گذاری کنید. هنگام حرکت بین حباب‌ها، ویژگی‌های گیاهان اطراف را در نظر بگیرید و بین حباب‌ها به جلو و عقب حرکت کنید تا ترکیب مناسب ویژگی‌ها بدست آید و همه حباب‌ها برچسب‌گذاری شوند.

      به یاد داشته باشید، تعدادی از گیاهان در فهرست با این ویژگی‌ها مطابقت دارند، بنابراین در طول فرآیند انعطاف‌پذیری وجود دارد.

      7. مرحله هفتم: انتخاب گیاهان و ترسیم آن‌ها در طرح

      در این مرحله، برای هر توده‌ی گیاهی (Plant Mass) بر اساس ویژگی‌های زیباشناختی و نیازهای رشدی، گیاه مناسب از فهرست اصلی گیاهان (Master Plant List) انتخاب می‌شود.

      مراحل به‌صورت زیر است:

      1. فهرست را مرور کنید و گیاهی را انتخاب کنید که بیشترین تطابق را با ویژگی‌های تعیین‌شده برای هر حباب دارد.

      2. نیازهای رشدی گیاه (نور، رطوبت، خاک و...) را با شرایط محل هر حباب تطبیق دهید.

      3. در بیشتر شرایط، گزینه‌های زیادی وجود دارد، پس تصمیم نهایی معمولاً بر اساس زیبایی‌شناسی گرفته می‌شود.
        با این حال، همیشه ابتدا شرایط رشدی را در اولویت قرار دهید؛ گیاهی که زیباست ولی دوام ندارد، مناسب نیست.

      4. در شرایط دشوارتر مانند سایه‌ی عمیق یا خاک بسیار مرطوب، گزینه‌های قابل‌انتخاب محدودتر می‌شوند و نیازهای زیستی نقش تعیین‌کننده‌تری پیدا می‌کنند.

      5. پس از انتخاب نهایی گیاهان، ویژگی‌های دیداری (فرم، بافت و رنگ) را بازبینی کنید تا ترکیب دارای تنوع و هماهنگی رنگی باشد.

      نقشه کاشت گیاهان زینتی
      مشخص کردن ویژگی گیاهان مورد نظر
      ✏️ مراحل فنی ترسیم نقشه کاشت گیاهان زینتی در پلان:

      • هر گیاه را به‌صورت دایره‌ای با قطر برابر عرض نهایی آن در بلوغ ترسیم کنید.
        برای مثال، گیاهی که در حالت بالغ پهنایی معادل ۲ فوت دارد، در مقیاس پلان (مثلاً ۱ اینچ = ۱۰ فوت) با دایره‌ای به قطر معادل همان عرض نشان داده می‌شود.

      • فاصله‌گذاری گیاهان را در پلان با ذکر فاصله بین مراکز دایره‌ها مشخص کنید (اصطلاحاً on center یا o.c.).
        مثلاً فاصله‌گذاری 2' o.c. یعنی گیاهان با پهنای نهایی ۲ فوت باید به فاصله‌ی ۲ فوت از مرکز تا مرکز کاشته شوند، به‌طوری که در حالت بلوغ تقریباً به هم برسند.

      • حباب را با دایره‌هایی که به‌صورت زیگزاگی (Rickrack Pattern) چیده می‌شوند، پر کنید تا بیشترین تراکم ممکن را داشته باشند.

      • ترسیم را از گیاهان نزدیک به ساختمان یا لبه‌ی سخت شروع کنید و به‌صورت منظم تا مرکز حباب پیش بروید.

      • برای تمایز گیاهان مختلف با اندازه‌ی مشابه، از نمادهای متفاوت یا رنگ‌های جداگانه استفاده کنید تا پلان از نظر گرافیکی واضح باشد.

      • این کار را ادامه دهید تا تمام حباب‌ها با نماد گیاهان پر شوند.

      • در صورت نیاز، لبه‌ی بیرونی بستر کاشت یا تعداد گیاهان را برای حفظ فرم کلی بستر اصلاح کنید.

      • برای مطالعه کامل مقاله نحوه ترسیم نقشه کاشت اینجا را کلیک کنید.

      8. مرحله هشتم: ارائه نقشه کاشت گیاهان زینتی (نهائی) 

      جدول فهرست گیاهان (Plant Schedule)

      جانمایی دقیق گیاهان در نقشه کاشت گیاهان زینتی ، یکی از حساس‌ترین مراحل طراحی کاشت و طراحی فضای سبز است؛ مرحله‌ای که تصمیم‌های آن، اثر مستقیم بر شکل نهایی، دوام و زیبایی فضا در سال‌های آینده دارد. در این بخش، طراح بر اساس ویژگی‌های هر گیاه، موقعیت دقیق آن را در پلان مشخص می‌کند و به چند اصل کلیدی توجه دارد:

      • پلان جانمایی گیاهان: تعیین موقعیت هر گیاه با نماد گرافیکی مشخص و درج کد یا شماره، به‌گونه‌ای که با لیست گیاهان (Plant List) مرتبط باشد.

      • هر نماد (Symbol) در نقشه، نشان‌دهنده‌ی یک گونه‌ی گیاهی متفاوت است که باید با تعداد و نام گیاه مشخص شود.

      • لیست گیاهان (Plant Schedule / Plant List): شامل نام علمی و رایج هر گونه، تعداد موردنیاز، اندازه گیاه در زمان کاشت (مانند گلدانی، ریشه‌لخت، یا سایز تاج) و فواصل کاشت (Spacing).

        • اطلاعات فنی کاشت: شامل عمق کاشت، نوع بستر خاک، نیاز آبی اولیه، و توضیحات مربوط به هرس اولیه یا مراقبت‌های ویژه.

      • پس از مشخص کردن و شمارش تمام گیاهان، تعداد کل هر گونه‌ی گیاهی با جمع زدن تعداد گیاهان در توده‌های جداگانه به‌دست می‌آید.

      پلان نقشه کاشت گیاهان زینتی
      مشخص کردن ویژگی گیاهان مورد نظر
      روش نمایش مشخصات گیاهان در نقشه کاشت گیاهان زینتی
      • از یکی از نمادهای گیاه در هر توده، خط راهنما (Leader Line) به فضای خالی در نقشه بکشید تا در آنجا نام و تعداد گیاه نوشته شود.
      • این خطوط را تا حد ممکن کوتاه و بدون تداخل با سایر خطوط رسم کنید تا خوانایی نقشه حفظ شود.
      • اطلاعات را می‌توان در فضای پلان ساختمان، نواحی خالی نقشه یا بیرون از مرز زمین (Property Line) قرار داد.

      برای وضوح بیشتر:

      • تمام نوشته‌ها را در زاویه‌ای یکسان ترسیم کنید.
      • اطلاعات مربوط به یک بخش را در گروه‌های نزدیک به هم بچینید تا پیدا کردن آن‌ها آسان‌تر باشد.

      در پایان، باید یک جدول جامع با عنوان   فهرست گیاهی، تنظیم شود که شامل فهرست تمام گیاهان موجود در طرح و تعداد کل هر گونه باشد.

      در این جدول، هر گیاه باید با مشخصات زیر درج شود:

      1. نام رایج (Common Name)
      2. نام علمی (Scientific Name) — ضروری است، زیرا نام‌های رایج ممکن است متفاوت یا چندگانه باشند و تنها نام علمی تضمین می‌کند که گونه‌ی درست خریداری شود.
      3. اندازه‌ی گلدان یا نهال (Container Size) — مثلاً گلدان شماره ۳ یا بالاتر.
      4. فاصله‌ی کاشت (Plant Spacing) — فاصله‌ی مرکز تا مرکز گیاهان در زمان کاشت را نشان می‌دهد (on-center spacing).

      این جدول علاوه بر شفاف‌سازی طراحی، برای برآورد هزینه و اجرای کاشت نیز استفاده می‌شود.

      ابتدا با مشتری محترم گفت‌وگویی  انجام می‌دهیم تا نیازها، سلایق و اهداف پروژه را به خوبی بشناسیم.

      در این مرحله، تصاویر، نقشه‌ها و اطلاعات اولیه پروژه از طرف مشتری دریافت می‌شود.(در واتساپ یا تلگرام) 
      اگر پروژه نیازمند بازدید حضوری باشد، ما از محل بازدید می‌کنیم تا تمامی شرایط محیطی، اقلیمی و ساختاری را به طور کامل ببینیم.

      پس از تحلیل اولیه، پیشنهادات کلی، ایده ها و جزئیاتی که نیاز است به شکل رایگان در اختیار شما قرار می گیرد. با همین ایده ها مشکل بسیاری حل می شود ولی اگر نیاز به نقشه دقیق و طراحی علمی و اصولی دارید ،پروسه بعدی شکل می گیرد.

      در این مرحله بر اساس نوع پروژه، وسعت و میزان زمانی که نیاز است، پیش‌فاکتور تهیه و برای شما ارسال می‌شود. لازم به ذکر است که لزوماً متراژ بالاتر به معنی هزینه بیشتر نیست؛ بلکه زمان و خدماتی است که تعیین کننده هزینه طراحی است. اگر موافقت اولیه شما صورت گیرد،مرحله بعدی آغاز می شود.

      پس از تایید پیش‌فاکتور، قرارداد طراحی به صورت آنلاین یا حضوری امضا می‌شود. دریافت پیش‌پرداخت بین ۴۰ تا ۵۰ درصد هزینه طراحی، نقطه شروع رسمی پروژه است.
      در صورت نیاز، نقشه‌برداری دقیق توسط تیم متخصص ما انجام می‌شود تا اطلاعات کاملی از محل پروژه به دست آید. موارد مهم نقشه‌برداری شامل محل درختان، پله‌ها، ارتفاعات و عوارض طبیعی یا ساخته شده است.

      متد طراحی ما براساس، مراحل استاندارد طراحی لنداسکیپ (محوطه سازی) منتشر‌شده در ASLA است:   طرح اولیه بر اساس سبک انتخابی تهیه و برای شما ارسال می‌شود. پس از دریافت بازخورد شما، اصلاحات لازم انجام می‌گیرد. در صورت نیاز، مدل سه‌بعدی اولیه برای درک بهتر فضا ارائه می‌شود.  در این گام، ما مرحله یک (اصطلاحا گفته می شود: فاز صفر طراحی که شامل شناخت وآنالیزاست.) و مرحله دو و مرحله سوم (اصطلاحا فاز یک طراحی گفته می شود) را انجام می دهیم .

      در این  مرحله طرح اولیه ارائه می شود و اصطلاحا توسعه طرح آغاز می شود :طرح اولیه به شکل نقشه دو بعدی بر اساس تمام مراحل قبل و گفتگوهای صورت گرفته، تهیه و برای شما ارسال می‌شود. پس از دریافت بازخورد شما، اصلاحات لازم انجام می‌گیرد. در صورت نیاز، مدل سه‌بعدی اولیه برای درک بهتر فضا ارائه می‌شود.این مرحله تا زمانی که تایید شما از نقشه طرح دوبعدی(نقشه) حاصل شود پیش می رود.

      پس از تایید طرح اولیه، طراحی سه‌بعدی نهایی (تصویر و تولید انیمیشن از طراحی )تهیه و ارسال می‌شود. باز اگر نیاز به اصلاح باشد بروی دو بعدی تغییرات انجام می شود و بعد از تائید نهایی شما، نقشه‌های اجرایی یا همان نقشه های فازدو لنداسکیپ به طور دقیق، شامل نقشه پلان اصلی، نقشه پلان کاشت گیاهان زینتی، نقشه کفسازی و متریال ، نقشه روشنائی، نقشه شیب بندی و زهکشی ،جزئیات ساخت و… آماده می‌گردد. این نقشه‌ها به گونه‌ای هستند که تیم اجرایی بدون نیاز به حضور طراح بتواند پروژه را اجرا کند.

       

      در صورت سپردن اجرای پروژه به تیم ما، با شما قرارداد پیمانکاری می بندیم اگر خودتان اجرا کنید ما فقط نظارت براجرا انجام می دهیم.   این نظارت می‌تواند به صورت حضوری یا از طریق تماس تصویری باشد تا کیفیت کار حفظ شود و هر گونه چالش سریعاً حل شود.

      طراحی کاشت گیاهان زینتی
      به دنبال کاشت گیاهان زینتی و
      ایجاد فضای سبز هستید؟
      با ما تماس بگیرید
      زیرمجموعه خدمات طراحی ما
      زیرمجموعه خدمات فضای سبز ما
      زیرمجموعه خدمات اجرایی ما

      ما در شبکه های اجتماعی

      تلفن
      ایمیل
      واتساپ
      اینستاگرام
      لینکدین
      تلگرام
      درباره ما

      تخصص ما

      طراحی فضاهائی ست که سقفش آسمان است...

      جهت دریافت

      مشاوره یا پاسخ به سوال تان
      تماس با ما

      مجله آموزشی

      مقاله های ما حاصل تجربه های شخصی وترجمه مقالات معتبر جهانی (ASLA) است.