18
دسامبر
انواع آجر
نوشته های اخیر
فهرست مطالب
معرفی انواع آجر
آجر یکی از قدیمیترین مصالح ساختمانی است که علاوه بر استفاده در بناهای معماری، در لندسکیپ مخصوصا طراحی محوطه با سبک معماری سنتی و طراحی فضای سبز نیز نقش مهمی دارد. انواع آجر، به دلیل دوام بالا، تنوع رنگ و بافت، و قابلیت ترکیب با عناصر طبیعی مانند گیاه، چوب و سنگ، گزینهای مناسب برای ایجاد فضاهای گرم و صمیمی در محوطهسازی است.
در لندسکیپ با بهره گیری از الگوهای آجرچینی در محوطه سازی، در بخش های مربوط به کفسازی مسیرها، ساخت دیوارهای کوتاه باغچه، لبهسازی فضاها، ایجاد نشیمنگاهها و حتی تزئینات محوطه استفاده میشود. انتخاب انوع آجر متناسب با شرایط محیطی، اقلیم و کاربری فضا اهمیت زیادی دارد، زیرا کاربرد آجر در محوطه سازی با توجه به ویژگیها و مقاومت متفاوتی در برابر رطوبت، فشار و تغییرات دما است.
با هدف ارائه توضیحات دقیق و مبتنی بر منابع معتبر ساختمانی (شامل استانداردهای آجرکاری، منابع فنی و اطلاعات تخصصی صنعت ساختوساز)،این مقاله به تشریح انواع آجرهای سفالی مورد استفاده در محوطهسازی و لنداسکیپ، با تمرکز بر آجرهای فشاری، قزاقی، ختایی، مجوف و لعابدار میپردازد.
دستهبندیها بر اساس روش تولید، جنس، ساختار و کاربرد استخراج شدهاند تا از ابهام و تداخل جلوگیری شود. آجرها عموماً به دو گروه اصلی سفالی (رسی) و بتنی تقسیم میشوند، اما این مقاله صرفاً بر آجرهای سفالی متمرکز است.
۱. دستهبندی آجرهای سفالی
آجرهای سفالی بر اساس ساختار، روش تولید و کاربرد در محوطهسازی به شرح زیر تقسیمبندی میشوند:
آجرهای توپر: فاقد سوراخ، با چگالی بالا، مناسب برای کفسازیهای پرتردد، دیوارهای حائل و سازههای مقاوم.
آجرهای مجوف (سوراخدار): دارای سوراخهای متعدد برای کاهش وزن و افزایش عایقبندی، مناسب برای دیوارهای غیرباربر.
آجرهای نسوز: ساختهشده از خاک نسوز، مقاوم در برابر حرارت بالا، مناسب برای سازههای حرارتی.
آجرهای لعابدار: دارای پوشش لعابی برای مقاومت در برابر رطوبت و افزایش زیبایی، قابل اعمال بر انواع آجرها.
۲. توضیحات و تمایز انواع آجر
۲.۱. آجر فشاری (گری/زبره)
تعریف: آجری توپر از جنس خاک رس خالص، تولیدشده با روش دستی یا نیمهماشینی (فشردن خاک در قالب). سطح ناصاف (گری) و ابعاد استاندارد حدود ۲۰×۱۰×۵ سانتیمتر با وزن ۲ تا ۳ کیلوگرم دارد.
کاربرد در محوطهسازی: مناسب برای کفسازی حیاط، فونداسیون، دیوارهای حائل و طاقهای قوسی به دلیل مقاومت فشاری بالا.
تمایز و روابط: پایه آجرهای سنتی توپر است. آجرهای قزاقی و ختایی زیرمجموعههای سنتی آن محسوب میشوند، اما با شکل و بافت متمایز. برخلاف آجر مجوف، فاقد سوراخ است و سنگینتر است.
نکته استاندارد: آجر فشاری همیشه توپر است؛ وجود سوراخ آن را به دسته آجرهای ماشینی منتقل میکند
۲.۲. آجر قزاقی (سنتی/قمی/نظامی)
تعریف: نوعی آجر فشاری سنتی، تولیدشده بهصورت دستی با قالب تکقالبه از خاک رس. ابعاد تقریبی ۲۰×۵.۵ سانتیمتر با ضخامت ۳.۵ تا ۱۰ سانتیمتر، در رنگهای قرمز یا سفید. نام آن به استفاده در سربازخانههای قزاقهای روس در ایران اشاره دارد.
کاربرد در محوطهسازی: ایدهآل برای نمای دیوارها، کفسازی باغچهها و دیوارهای تاریخی (مانند کاروانسراها یا مساجد) به دلیل ظاهر سنتی و جذاب.
تمایز و روابط: زیرمجموعه آجر فشاری است، اما دستیتر و شکنندهتر از فشاری ماشینی. با آجر نسوز متفاوت است، آجر فشاری به دلیل قالبگیری دستی و تراکم بالاتر، استحکام زیاد و وزن سنگینتری دارد و بیشتر در ساخت دیوارهای باربر، سطوح مقاوم و بخشهای سازهای لندسکیپ مانند دیوارهای حائل و کفسازیهای پررفتوآمد به کار میرود. در مقابل، آجر قزاقی با دانهبندی خاک ریزتر، پخت کنترلشده و رنگ روشنتری تولید میشود و بافت یکنواختتر و ظریفتری دارد؛ بنابراین بیشتر در نماهای سنتی، دیوارهای تزئینی، طاقها و عناصر زیباییمحور محوطهسازی استفاده میشود.
نکته استاندارد: قزاقی همیشه سنتی و توپر است و با آجرهای ماشینی سوراخدار متفاوت است.
۲.۳. آجر ختایی (خطایی/ساسانی/عیلامی)
تعریف: آجری توپر و سنتی با شکل مربعی (ابعاد تقریبی ۲۰×۲۰ سانتیمتر)، ساختهشده از خاک رس با بافت ناهموار. نام آن به نقوش ختایی (گلوبته) در آجرکاریهای سنتی اشاره دارد، هرچند خود آجر معمولاً ساده است.
کاربرد در محوطهسازی: مناسب برای کفسازیهای تزئینی، حاشیهبندی و الگوهای هندسی در سبک معماری ایرانی (مانند مساجد و باغهای تاریخی).
تمایز و روابط: زیرمجموعه آجر فشاری و همخانواده قزاقی است، اما به دلیل شکل مربعی برای الگوهای تزئینی متمایز است. نسبت به مجوف مقاومتر و سنگینتر است و برای دیوارچینی ساده کمتر استفاده میشود.
نکته استاندارد: ختایی توپر و سنتی است و در دسته آجرهای فشاری قرار میگیرد.
۲.۴. آجر مجوف (سوراخدار سفالی)
تعریف: آجری سبک از جنس سفال با سوراخهای متعدد (ضخامت جداره حدود ۸ میلیمتر)، در ابعاد مکعب مستطیل (مانند ۲۰×۲۰×۱۰ سانتیمتر). سوراخها وزن را کاهش داده و عایقبندی حرارتی و صوتی را بهبود میبخشند.
کاربرد در محوطهسازی: برای دیوارهای غیرباربر، پارتیشنهای فضای باز و عایقبندی استفاده میشود، اما برای کفسازی پرتردد مناسب نیست.
تمایز و روابط: برخلاف فشاری، قزاقی و ختایی که توپر هستند، مجوف سوراخدار و سبکتر است و زیرمجموعه آجرهای ماشینی سفالی محسوب میشود. چسبندگی ملات به دلیل سوراخها بهتر است.
نکته استاندارد: مجوف همیشه سوراخدار است؛ اگر توپر باشد، به دسته فشاری منتقل میشود.
۲.۵. آجر لعابدار
تعریف: آجری (از هر نوع مانند فشاری، قزاقی یا نسوز) که با لایهای از لعاب شیشهای پوشانده شده تا سطحی صاف، ضدآب و مقاوم به مواد شیمیایی ایجاد کند.
کاربرد در محوطهسازی: مناسب برای دیوارهای مرطوب، قرنیزها، کاشیکاری کنار باغچهها و المانهای تزئینی به دلیل مقاومت در برابر رطوبت و زیبایی.
تمایز و روابط: لعابدار یک ویژگی روکش است، نه دسته مستقل. میتواند روی فشاری، قزاقی یا نسوز اعمال شود. لعاب انقباض و انبساط حرارتی را کنترل میکند تا از ترکخوردگی جلوگیری شود.
نکته استاندارد: لعابدار بودن به نوع آجر (توپر یا مجوف) بستگی ندارد، اما ماده اولیه باید با لعاب سازگار باشد.
۲.۶. آجر نسوز
تعریف: ساختهشده از خاک نسوز (ترکیبی از ماسه، دولومیت و بدون گدازآور)، پختهشده در دمای بالا با مقاومت حرارتی تا ۱۶۰۰ درجه سانتیگراد و جذب آب کم.
کاربرد در محوطهسازی: ایدهآل برای شومینههای فضای باز،ساخت باربیکیو، کورهها و سطوح در معرض حرارت یا رطوبت.
تمایز و روابط: برخلاف فشاری، قزاقی و ختایی (که از خاک رس معمولی با مقاومت حرارتی تا ۵۰۰ درجه ساخته میشوند)، نسوز از خاک نسوز است و کاربرد تخصصیتری دارد.
نکته استاندارد: نسوز برای شرایط حرارتی طراحی شده و جایگزین قزاقی یا فشاری در کاربردهای معمولی نیست.
۳. نکات کلیدی برای وضوح و جلوگیری از ابهام در کاربرد انواع آجر در محوطه سازی
روابط و زیرمجموعهها:
آجر فشاری: دسته اصلی توپرهای سنتی، شامل قزاقی و ختایی.
آجر قزاقی و ختایی: زیرمجموعههای فشاری با شکل و کاربرد خاص (قزاقی مستطیلی، ختایی مربعی).
آجر مجوف: زیرمجموعه آجرهای ماشینی سوراخدار، جدا از توپرها.
آجر نسوز: دسته مستقل با خاک متفاوت.
آجر لعابدار: روکش روی هر نوع آجر (فشاری، قزاقی، نسوز).
کاربرد در محوطهسازی:
فشاری، قزاقی و ختایی: برای کفسازی سنتی، نما و دیوارهای تزئینی.
مجوف: برای دیوارهای سبک و عایقبندی.
نسوز: برای سازههای حرارتی.
لعابدار: برای سطوح ضدآب و تزئینی.
تمایز اصلی:
روش تولید: فشاری/قزاقی/ختایی دستی یا نیمهماشینی؛ مجوف ماشینی.
جنس: فشاری/قزاقی/ختایی از رس؛ نسوز از خاک نسوز.
ساختار: توپر (فشاری/قزاقی/ختایی) در مقابل سوراخدار (مجوف).
روکش: لعابدار در مقابل ساده.
۴. نتیجهگیری
آجرهای فشاری، قزاقی و ختایی بهعنوان آجرهای توپر سنتی، پایه آجرکاری در محوطهسازی هستند و برای کفسازی، نما و دیوارهای تاریخی استفاده میشوند. آجر مجوف به دلیل ساختار سوراخدار برای دیوارهای سبک مناسب است. آجر نسوز برای کاربردهای حرارتی و آجر لعابدار برای مقاومت در برابر رطوبت و تزئینات به کار میروند. انتخاب نوع آجر به نیاز پروژه، اقلیم و سبک طراحی بستگی دارد.
- برای خرید آجر های رسی می توانید از سایت ترنج اقدام کنید.
04
آگوست
13
آگوست
14
آگوست
15
آگوست
16
آگوست
16
آگوست
23
آگوست
23
آگوست
مجله آموزشی
مقاله های ما حاصل تجربه های شخصی وترجمه مقالات معتبر جهانی (ASLA) است.